Stap 7 : de Inwijding


In de vorige fase is het zelfvertrouwen van onze held vergroot. Het gevaar dreigt, maar onze held lijkt er nu inmiddels beter tegen opgewassen.
Nu moet hij iets onder ogen zien dat hij liever niet wil zien, maar dat er al die tijd wel geweest is. ‘De hoofdpersoon ontdekt een glimp van de heerlijkheid,’ schrijft Campbell. Waar hij aanvankelijk alleen het avontuur aanging, zich eenzaam, gefrustreerd, mismoedig, zoekend en onvolledig voelde, daar wordt nu een tipje van de sluier van de waarheid opgetild. De held ontmoet zijn tegengestelde: dat wat hij niet wil zien, of dat waar hij bang voor is. In deze fase gaat het dus om de laatste voorbereidingen voor de grote beproeving. Zijn alle zaken op orde? Maar vooral ook: kent de held of de heldin zichzelf voldoende? Er wordt nu volledige toewijding gevraagd.
Mooi fragment uit As It Is In Heaven waarin hoofdpersoon Daniel uitgedaagd wordt zich open te stellen. Zal dit hem lukken? Nee. Hij loopt er nog voor weg…

Stap 6. De nieuwe wereld





Nu wordt het echt spannend. De held heeft de eerste belangrijke test doorstaan en de selectiedrempel overschreden, en arriveert in een volkomen nieuwe wonderlijke, soms gevaarlijke en onvoorspelbare wereld, waar nieuwe wetten en regels gelden.
De gevaarlijke reis nis nu echt begonnen en de held ‘moet afdalen over de kronkelige paden van zijn eigen geestelijk labyrint’ (Campbell). Het verblijf of de reis in de nieuwe wereld levert gevaarlijke, euforische en desastreuze taferelen op. Er staat vanaf nu meer op het spel, en het gevaar is groter als je je vergist of fouten maakt. De held zal merken dat hij terecht is gekomen in een landschap vol symbolische figuren, die hem makkelijk kunnen verslinden, aanvallen, bedriegen of verleiden. Al zijn naïeve veronderstellingen moeten nu worden opgeruimd en omgevormd. De held ontdekt wat de sleutel is waarmee hij zaken kan oplossen.
We herkennen deze etappe in uitvergrote vorm in films, boeken en strips waarin de held naar een andere tijd wordt getransporteerd via een tijdmachine, of naar een andere planeet (Avatar) of naar de onderwereld (Orpheus). De nieuwe wondere wereld kent vele verschijningsvormen.
De nieuwe, speciale wereld kent andere regels, andere waarden en normen, en de hoofdpersoon moet zich voegen naar de nieuwe situatie. Het is het moment dat de boot het ruime sop kiest, je van de vliegtuigtrap in een vreemd land afdaalt, de eerste stappen in een vreemde stad zet, bij het skydiven uit het vliegtuig springt, of in de mallemolen van vervelende ziekenhuisonderzoeken terechtkomt. Het is bijvoorbeeld de allesbehalve makkelijke, maar ook hilarische reis die de familie Hunter in de oude Volkswagenbus maakt als ze vanuit New Mexico de zevenjarige Olive naar de missverkiezing in Californië gaan brengen. (Little Miss Sunshine 2006).
Maar een beroemd voorbeeld is natuurlijk het moment dat Alice achter het konijn het konijnenhol induikt…. Hier de trailer uit Alice in Wonderland

Stap 5 de Selectiedrempel


In het boek Into the Wild (1966) van Krakauer) heeft Chris McCandless een grote droom: afgezonderd van de mensheid in eenvoud in Alaska leven. Hij verlaat de gewone wereld, geeft al zijn bezittingen weg en neemt de naam Alexander Tramp (zwerver) aan. Na een lange zwerftocht bereikt hij uiteindelijk Alaska. Hij steekt de rivier over (de Selectiedrempel) en belandt in de wereld waar hij naar verlangd heeft. Voordat hij de rivier oversteekt, hangt hij zijn muts (symbool voor zijn oude leven) aan een tak van een boom. Later in het verhaal zal blijken dat hij de inmiddels woeste rivier niet meer terug kan oversteken. Hij ziet zijn muts aan de overkant aan de tak hangen.
Deze stap van het avontuur brengt de hoofdpersoon naar de nieuwe wereld. De held heeft in de vorige fase nieuwe inzichten gekregen, nieuwe vaardigheden geleerd of een geheim wapen gekregen van de mentor. Hij heeft voldoende vertrouwen gekregen om het avontuur aan te gaan. Hiermee kan hij even vooruit.
En nu staat hij op de drempel van de nieuwe wereld en moet nu testen of een examen ondergaan. Als dat goed gaat, maakt hij zijn entree in een onbekende, gedroomde wereld. Hij kan dan niet meer terug. Als er nog twijfels, ontkenning of angsten waren, dan moeten die nu worden overwonnen.Het is een echt ‘point of no return’, waarmee dramatisch gezien de tweede acte is begonnen. Geen getreuzel meer, actie! De intrige komt op gang.
In films zie je de held soms letterlijk een sprong wagen, een selectie ondergaan, een deur binnengaan die zich achter hem sluit of een fysiek gevecht voeren met een wachter aan de poort. Hiermee wordt de eerste belangrijke drempel overschreden. De grens tussen twee werelden, de gewone wereld en de nieuwe onbekende wereld zie je vaak gesymboliseerd door echte drempels, muren, poorten, balies, rivieren of bruggen. De Selectiedrempel dwingt de held dus tot een keuze en test zijn bereidwilligheid het avontuur werkelijk aan te gaan. Het is een ‘point of no return’ en er wordt van de held echt engagement.

Hier een impressie/soundtrack van de verfilming van Into the Wild in de regie van Sean Penn naar het boek van Krakauer.

stap 4: de mentor ontmoeten

De volgende stap van de heldenreis…
Ik was altijd erg dol op de dialogen tussen Tony Soprano en zijn psychiater Jennifer Melfi… Hij bezoekt haar omdat hij moet leren omgaan met zijn angsten. Daarvoor zijn geweten onderzoeken. Lastige opgave voor een maffiabaas… Maar geniaal gevonden. Melfi is een typische mentor. Zij leert Tony te reflecteren. Of het uiteindelijk effect heeft… dat houdt ons 7 seizoenen in spanning.
In de heldenreis is dit de vierde stap: de ontmoeting met de mentor. We zien dat de held in de vorige fase de weerstand in zichzelf of in zijn omgeving overwonnen. Zijn motivatie is nu sterk genoeg om verder te gaan. In deze fase ontmoet hij een mentor en leert hoe hij verder moet gaan en het oude systeem moet loslaten. De mentor heeft de functie om het verhaal op stoom te brengen en de Held te voorzien van raad of benodigde instrumenten, wapens, trucjes of inzichten.
We kennen de Mentor in vele gedaantes. Of het nu een goedmoedige oude dwerg is, een dier of  een wijze oude vrouw, de voorbereiding op het avontuur wordt mede vervolmaakt door de lessen, de training of de wijze woorden van deze gids. Soms ook door het magische zwaard, het toverdrankje of het boek dat verschaft wordt en waarmee de held krijgt wat hij nodig heeft om de reis te aanvaarden. De Mentor staat dan ook voor ervaring, wijsheid of vertrouwen.
Zo krijgt Theseus als hij in het hart van het labyrint de Minotaurus moet doden van Ariadne een draad mee, waarmee hij de weg terug kan vinden. De draad staat voor liefde en vertrouwen en Theseus slaagt er dankzij haar hulp in de Minotaurus te verslaan en veilig terug te keren.
In ons eigen leven komen ook mentoren voor. Het zijn die personen, leraren, buurvrouwen, ooms en tantes die ons net even een andere kant van de het leven lieten zien, een kant die ons aantrekkelijk voorkwam.
En Tony Soprano krijgt dus Jennifer Melfi als mentor, de Joodse psychiater. Nadat de maffiabaas zich bij haar gemeld heeft en heeft aangegeven dat hij bereid is zijn ziel en zijn geweten te onderzoeken, houdt zij hem de spiegel voor, stelt hem gewetensvragen. De vraag is of Tony bereid is zijn hart werkelijk te openen, want daarmee zet hij zijn hele bestaan op losse schroeven. De hele serie blijft Melfi als rode draad op de achtergrond aanwezig.


Slotscene Birth


Intrigerende slotscène uit Birth (2003).
Voor het laatste hoofdstuk (het Elixer’) van mijn boek Storytelling in 12 stappen ‘ speur ik naar mooie en intrigerende eindes. Wat is het gevoel waarmee je je publiek of je lezer wil opzadelen aan het einde van je verhaal? Wil je geruststellen en troosten? Of juist ontregelen? Wil je een open einde? Een traan van compassie? Verwarring?Het einde van een verhaal biedt het uiteindelijke antwoord op de vraag die je eerder hebt opgeworpen. In het geval van ‘Birth’ was dat: Zal het Anna (Nicole Kidman) lukken zich over haar verdriet over de dood van haar voormalige echtgenoot heen te zetten en een nieuwe start te maken met haar nieuwe man? Dit fragment laat het antwoord zien….

De film is sowieso intrigerend. Gebaseerd op een script van Jean Claude Carrière.
Nu weer verder zoeken naar mooie eindes…

Mijn vader

Keerpunt
In het weekend van 26/27 juni ben ik in Duitsland als om half 12 s avonds mijn telefoon overgaat. Ik begrijp van mijn schoonzusje dat mijn vader plotseling is overleden. Op 81 jarige leeftijd glipt hij er zomaar onaangekondigd tussenuit. Hij heeft die avond nog voetballen gekeken, de krant doorgenomen en voor mijn moeder en hemzelf vast de ontbijttafel voor de volgende dag gedekt. Hij voelde zich niet echt lekker die avond, maar zoals wel vaker, werd dit gebagatelliseerd. ‘Niks aan de hand’. Vijf minuten later vindt mijn moeder hem op de badkamervloer. Hartstilstand.

Ik realiseer me daar in die hotelkamer dat dit weer zo’n moment is dat het initiatief je even uit handen wordt geslagen. Schrik, verbazing. Een omslagpunt in verhaaltermen. Bizar genoeg valt dit moment precies samen met het moment dat ik het hoofdstuk ‘De Omslag’ in Storytelling in 12 stappen aan het schrijven ben. Het is een keerpunt in het verhaal en onverwachte tegenslagen dienen zich aan. Net als je denkt dat je lekker op koers bent.

In de aanloop naar de begrafenis graaf ik in mijn verleden. Ik zoek naar verhalen en anekdotes en dierbare momenten. Deze foto is er zo een. Hoogzomer. Juli 1959. Onbekommerd genieten van het samenzijn met mijn vader. Die momenten kennen we ook. We voelen ons onbezorgd en vrij. En dan weet je… er kan zomaar iets gebeuren waardoor alles op zijn kop komt te staan.

Pluk de dag en geniet van het leven

M

Dennis Hopper -Are You Sicilian?

Dennis Hopper

Vannacht gedroomd dat ik met Dennis Hopper in de trein zat op weg naar…? Ik weet niet waar naar toe, maar we waren op reis. En: we hadden heel veel plezier samen. Ik toonde hem alle foto’s op mijn Ipod. Het voelde vertrouwd en als vanouds. En we maakten grapjes. Maar waar was ik met Dennis Hooper nou eigenlijk naar toe onderweg? Waarom verscheen Dennis Hopper vannacht in mijn dromen. Het laat zich raden.

Gisteren bij het NOSjournaal vernam ik dat hij dood was. Prostaatkanker. Filmfragmenten uit Easy Rider en Blue Velvet kwamen voorbij. Dennis Hopper als symbool voor dwarsheid, cultfilms en kunstenaarschap.

Ik moest denken aan de scene uit True Romance van Tony SCott uit 1993, scenario Quentin Tarantino. Een film die ik toevallig vorige week nog met zoon Paul heb bekeken. De film die uitkwam een jaar voor Pulp Fiction en waarin Tarantino al een bijzonder staaltje weggeeft van zijn talent voor dialogen. Hier een fragment uit die film met daarin : Dennis Hopper samen met de ongeëvenaarde Christopher Walken. ‘Are You Sicilian?’ Gruwelijke maar briljante scene vooral vanaf het moment dat Dennis Hopper aan zet is. (met James Gandolfini -Tony Soprano in een bijrolletje) Geniet en huiver!