Mensen houden niet zo van verandering. Willen liefst alles houden zoals het altijd al was.
Toch is verandering de enige constante in het universum en alle verhalen gaan erover.
Verhalen vertellen hoe iets of iemand verandert, transformeert, zich vernieuwt, uitgroeit tot iets groters, zichzelf vindt, tot bloei komt, een metamorfose ondergaat, tot nieuwe inzichten komt…
Of ze gaan juist over hoe iemand door dommigheid of slechte keuzes steeds verder van zichzelf afdwaalt, in de penarie komt en een catastrofe veroorzaakt. Het nieuws staat er bol van.
Het spant erom dus: welke keuzes maak je als het erop aankomt?
Ik vond een mooie, rijke transformatie-mythe, namelijk die over de Japanse zonnegodin Amaterasu.
Amaterasu is het licht, de grote orde, het ritme van dag en nacht. Zij zorgt voor licht, liefde en leven voort; zonder haar stokt alles.
Ze is een dragend, regulerend principe: niet vurig of verzengend, maar zichtbaar, betrouwbaar en het symbool voor continuïteit en cycli.
Maar zoals het in een goed verhaal betaamt, wordt op een dag de orde verstoord.
Amaterasu’s broer, Susanoo, de stormgod is grillig, destructief, ongeremd. En op een dag gaat hij helemaal los.
Hij vernielt de rijstvelden, ontheiligt haar weefhuis, doodt één van haar dienaressen. Geen kleine ruzie, Susanoo zorgt voor een grove schending van de kosmische orde.
Het vrouwelijke principe – waar Amaterasu symbool voor staat – dat van zorg, licht, regelmaat en continuïteit wordt bruut overrompeld.
En wat is het gevolg? Amaterasu verdwijnt. Ze trekt zich terug. Het licht verdwijnt. Ze vecht niet. Ze straft niet. Ze gaat ook niet ten onder. Het wordt alleen donker.
Amaterasu sluit zich op in een Hemelse grot en de aarde hult zich in het duister.
Oogsten mislukken. Demonen krijgen vrij spel, alleen maar omdat Amaterasu, de zonnegodin, zich heeft verstopt.
De aarde beleeft een barre tijd. Er is geen ritme, geen zicht, geen samenhang meer omdat het goddelijk, vrouwelijk principe zich heeft teruggetrokken. Want pas bij afwezigheid wordt haar betekenis zichtbaar.
Dus wat te doen?
De goden overleggen: hoe lok je het licht terug? Hoe krijg je Amaterasu terug op de plek waar ze hoort?
Niet met geweld. Niet met argumenten.
Ja, natuurlijk: met spel, kunst, verhalen en gemeenschapsgevoel!
Eén van de godinnen begint direct schaamteloos, wild, extatisch te dansen, andere goden sluiten aan, lachen en beginnen te spelen, muziek te maken, weer anderen vertellen verhalen en er ontstaat weer geluid, leven en plezier.
Amaterasu hoort de vreugdevolle geluiden en is nieuwsgierig. Ze schuift de rots die de opening van haar grot verbergt, een stukje opzij.
En dan gebeurt iets bijzonders: Ze ziet zichzelf in een heilige spiegel. Zij herkent zichzelf in de vreugde, de dans en het spel en beseft dat zij zelf het licht is. Daarop schuift ze de rots helemaal weg en komt ze in al haar stralende aanwezigheid tevoorschijn.
Eindelijk is de zon is teruggekeerd. Niet een andere zon, maar dezelfde, nu zelfbewustere, zon.
Amaterasu straalt weer. Ze is niet veranderd van aard, niet machtiger, niet ‘harder’ of feller. Zij weet nu wat haar afwezigheid veroorzaakt, zij heeft haar waarde leren kennen. En zo wordt de orde hersteld. Het licht keert terug.
Een bijzondere mythe over transformatie… omdat Amaterasu niet van vorm verandert. Ze ondergaat geen dood of wedergeboorte. Haar transformatie is subtieler: Haar licht wordt door haar zelf en de anderen erkend als een bewust cruciaal licht.
De kern van deze mythe – en van deze transformatie – is dat verandering vaak een besef of een bewustwording is. En pas dan kan het licht blijven schijnen. Of sterker nog: feller schijnen.
Het is de bewustwording die het verschil maakt.
MB